Proactiviteit

Proactief of reactief. Wat kies jij?

Laat jij je dag bepalen door het weer? Wanneer het regent zakt je humeur onder het nulpunt en ga je niet zoals gepland met de fiets maar met de auto? Of denk je “Hmm, waar is mijn regenpak?” en stap je goed ingepakt op je fiets. Deze blog gaat over het verschil tussen reactief en proactief gedrag en het geeft je tips om proactief in het leven te staan.

Wat is het verschil tussen reactief en proactief gedrag?
In het bovenstaande voorbeeld is de keus om bij regen toch maar met de auto te gaan een voorbeeld van reactief gedrag. Je laat de omstandigheden of je gevoelens, jouw gedrag en keuzes bepalen. Proactief gedrag wil zeggen dat je je gedrag laat bepalen door je waarden. Proactief zijn betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen leven. Bij proactieve mensen is hun gedrag afhankelijk van hun besluiten, niet van hun omstandigheden. De keus om bij regen je regenpak aan te trekken en toch op de fiets te gaan, omdat je dat belangrijk vindt uit milieuoverwegingen of omdat je aan je gezondheid wilt werken, is een proactieve keus.

Een inspirerend voorbeeld van een proactieve persoon is Victor Frankl. Frankl was een joodse psychiater. Hij heeft in enkele concentratiekampen gezeten. Zijn ouders, zijn broer en zijn vrouw zijn vergast. Frankl werd verschillende malen gemarteld en vernederd. In Auschwitz kwam op een dag het besef dat, wat zijn beulen hem ook aandeden en hoezeer ze hem ook vernederden, hij zelf kon bepalen in welke mate alles wat er gebeurde, hem wezenlijk kon raken. Tussen datgene wat er met hem gebeurde, de stimulus, en zijn respons stond zijn vrijheid om die respons te kiezen. Frankl noemde dit later “de ultieme menselijke vrijheid.”

Proactiviteit inzetten
Hoe kunnen we proactieve keuzes gaan maken? Hoe kunnen we ons minder laten bepalen door gevoelens en omstandigheden? Hier lees je een aantal ideeën om proactief gedrag bij jezelf te stimuleren.

1. Bewustzijn
Wees je bewust van je gedrag. Wanneer je gaat beseffen dat je reactief gedrag inzet, kun je gaan nadenken of dat wel is wat je wilt en of het ook anders zou kunnen. Je kunt gaan schrijven over successen. De proactieve keuzes die je maakte waar je trots op bent.

2. Let op je woorden
De taal die je gebruikt zegt veel over hoe reactief of proactief je bent. Voorbeelden van reactief taalgebruik zijn: “Ja maar, mijn baas geeft daar geen toestemming voor.” Of “Als ik straks een andere baan heb, dan kan ik…” “Zo ben ik nu eenmaal.” Deze zinnen geven weer dat je verantwoordelijkheid niet neemt. Je legt de reden waarom je doet wat je doet buiten je zelf. Wil je proactiever worden, kies dan voor woorden als “Ik kan….” “Ik wil…” of “Ik kies ervoor om…”

3. Stel doelen
Het stellen van doelen en daar aan werken kan je helpen om meer controle over je leven te krijgen. Als je niet weet waar je heen wilt, laat je je route bepalen door factoren om je heen. Een doel geeft richting aan. Iedere beslissing die je neemt, kun je toetsen aan je doel. “Helpt deze stap me verder in het behalen van mijn doel?”

4. Invloed
Stephen Covey heeft het in zijn boek “De zeven eigenschappen van effectief leiderschap” over de cirkel van betrokkenheid en de cirkel van invloed. Alles waar je mee bezig bent, waar je je druk over maakt in het dagelijks leven, kortom waar je aandacht en tijd aan besteed, valt in je cirkel van betrokkenheid. Je werk, je gezondheid, milieuproblematiek. Maar je hebt niet op alle dingen in je cirkel van betrokkenheid invloed.

De dingen waar je je betrokken bij voelt én waar je wel degelijk invloed op hebt, zitten in je cirkel van invloed. Proactieve mensen opereren vooral in dat gebied. Daar kunnen ze verschil maken. Mopperen of klagen over een situatie waar je betrokken bij bent, verkleint je cirkel van invloed. Door vanuit je cirkel van invloed te bekijken wat je kunt doen of wie je kunt zijn om je verantwoordelijkheid te nemen in de situatie, zorg je ervoor dat je je cirkel van invloed vergroot. Proactief zijn is dus een houding. Het geeft je regie over je leven. Je schrijft je eigen plan en waait niet met alle winden mee. Dit zorgt voor vertrouwen, duidelijkheid en rust.

Wil je werken aan je proactiviteit of wil je meer weten over wat ik voor je kan betekenen?  Bel of mail me dan vooral.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *